Poradnik pacjenta
Nerwica lękowa a depresja: czym się różnią i jak je odróżnić
Nerwica lękowa i depresja to dwa różne zaburzenia, choć często występują razem i bywają leczone tymi samymi lekami. W nerwicy lękowej na pierwszym planie jest lęk: napięcie, ciągłe zamartwianie się, poczucie zagrożenia i objawy z ciała, takie jak kołatanie serca. W depresji dominuje obniżony nastrój, utrata radości i energii. To, które zaburzenie masz, rozpoznaje lekarz, a leczenie w obu przypadkach opiera się często na lekach z grupy SSRI i psychoterapii.
Ludzie mylą nerwicę z depresją, bo objawy w dużej mierze się nakładają: kiepski sen, rozdrażnienie, trudności ze skupieniem i zmęczenie występują w obu. Różni je jednak to, co jest głównym problemem: lęk czy przygnębienie. To rozróżnienie ma znaczenie, bo wpływa na dobór leczenia i tempo, w jakim widać efekty.
Czym jest nerwica lękowa
Nerwica lękowa, czyli zaburzenia lękowe, to grupa zaburzeń, w których głównym objawem jest nadmierny, trudny do opanowania lęk. Może mieć postać stałego zamartwiania się (lęk uogólniony), nagłych ataków (napady paniki) albo lęku w sytuacjach społecznych. Charakterystyczne są objawy z ciała: kołatanie serca, duszność, napięcie mięśni, ucisk w klatce, drżenie i zawroty głowy. Osoba z nerwicą często wyolbrzymia zagrożenia i żyje w schemacie myślenia co jeśli.
Czym jest depresja
Depresja to zaburzenie nastroju, w którym dominuje smutek, przygnębienie i utrata zdolności do odczuwania radości. Dochodzą do tego brak energii, spowolnienie, zaburzenia snu i apetytu, poczucie winy oraz obniżona samoocena. W cięższych przypadkach pojawiają się myśli rezygnacyjne. O ile w lęku uczucie zagrożenia napędza organizm do stanu pogotowia, o tyle depresja raczej wygasza i odbiera siły.
| Cecha | Nerwica lękowa | Depresja |
|---|---|---|
| Główny objaw | lęk, napięcie, zamartwianie | obniżony nastrój, brak radości |
| Objawy z ciała | kołatanie, duszność, napięcie mięśni | zmęczenie, spowolnienie, brak energii |
| Sposób myślenia | wyolbrzymianie zagrożeń, co jeśli | poczucie beznadziei i winy |
| Leki pierwszego wyboru | SSRI i SNRI, doraźnie hydroksyzyna | SSRI i SNRI |
| Sygnał pilny | nasilone napady paniki | myśli rezygnacyjne, 112 lub 800 70 2222 |
Dlaczego często występują razem
Lęk i depresja to bliscy sąsiedzi. Przewlekły, wyczerpujący lęk z czasem obniża nastrój i prowadzi do depresji, a depresja niemal zawsze niesie ze sobą składnik lękowy. U wielu osób obu problemów nie da się czysto rozdzielić, dlatego lekarz ocenia całość obrazu, a nie pojedynczy objaw. Na szczęście leki z grupy SSRI i SNRI działają zarówno na lęk, jak i na obniżony nastrój, co upraszcza leczenie, gdy występują jednocześnie.
Jak wygląda leczenie jednego i drugiego
W obu zaburzeniach podstawą nowoczesnego leczenia są te same leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI), które trzeba brać regularnie i które działają z opóźnieniem: pierwsze efekty pojawiają się po kilku tygodniach. W nerwicy doraźnie bywa stosowana hydroksyzyna, która nie uzależnia. Farmakoterapia najlepiej działa w połączeniu z psychoterapią, dlatego równolegle warto skorzystać ze wsparcia specjalisty i umówić się na psychoterapię, która w zaburzeniach lękowych ma udokumentowaną skuteczność. Kiedy rozpoznanie i lek są już ustalone, kolejne recepty na ten sam, dobrze tolerowany preparat można ponawiać przez teleporadę. Opisujemy to przy lekach na nerwicę na receptę oraz przy lekach na depresję na receptę.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc
Pierwsze rozpoznanie, nasilenie objawów, powtarzające się napady paniki albo potrzeba zmiany leku wymagają wizyty u psychiatry, a nie zaocznej recepty. Jeśli pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze, to stan pilny: zadzwoń pod numer alarmowy 112 albo skorzystaj z całodobowego Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym pod numerem 800 70 2222.
Najczęstsze pytania
Czy nerwica lękowa może przejść w depresję?
Tak, długotrwały, nieleczony lęk potrafi z czasem obniżyć nastrój i doprowadzić do depresji. Dlatego zaburzeń lękowych nie warto bagatelizować. Wczesne leczenie, łączące psychoterapię i, jeśli lekarz uzna to za wskazane, leki z grupy SSRI, zmniejsza ryzyko rozwinięcia się depresji i poprawia rokowanie.
Czy nerwicę i depresję leczy się tymi samymi lekami?
Często tak. Leki z grupy SSRI i SNRI (na przykład sertralina, escitalopram, wenlafaksyna) działają zarówno na lęk, jak i na obniżony nastrój, dlatego stosuje się je w obu zaburzeniach. Dobór konkretnego leku i dawki zależy od dominujących objawów i indywidualnej reakcji, o czym decyduje lekarz.
Jak odróżnić zmęczenie w depresji od napięcia w nerwicy?
W depresji zmęczenie wiąże się ze spowolnieniem, brakiem energii i utratą chęci do działania. W nerwicy dominuje napięcie i pobudzenie: ciało jest w stanie pogotowia, pojawia się kołatanie serca i trudność z rozluźnieniem. Te dwa stany bywają jednak splecione, dlatego ostateczną ocenę zostawia się lekarzowi.