POChP czy astma? Jak odróżnić te choroby płuc

POChP i astma to dwie różne choroby, które dają duszność, kaszel i świszczący oddech, ale różnią się przyczyną, wiekiem początku i przebiegiem. POChP rozwija się zwykle po wielu latach palenia i daje trwałe, tylko częściowo odwracalne zwężenie oskrzeli, najczęściej u osób po czterdziestce. Astma zaczyna się częściej wcześniej, ma charakter napadowy i dobrze odpowiada na leczenie. Obie choroby rozróżnia się badaniem czynności płuc, czyli spirometrią.

Rozróżnienie ma praktyczne znaczenie, bo leczenie jest częściowo różne, a rokowanie i profilaktyka inne. Zdarza się też, że u jednej osoby współistnieją cechy obu chorób. Dlatego rozpoznanie zawsze opiera się na badaniu, a nie na samych objawach.

Po czym poznać astmę

Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, która daje napadową duszność, świszczący oddech, ucisk w klatce i kaszel, często nad ranem lub w nocy. Objawy pojawiają się napadowo, w odpowiedzi na alergeny, wysiłek, zimne powietrze czy infekcję, i zwykle dobrze ustępują po lekach rozszerzających oskrzela. Astma często zaczyna się w dzieciństwie lub u młodych dorosłych i bywa powiązana z alergią. O leczeniu piszemy przy recepcie na astmę online.

Cechą astmy jest zmienność: między napadami czynność płuc bywa prawidłowa, a zwężenie oskrzeli jest w dużym stopniu odwracalne. To odróżnia ją od POChP, gdzie ograniczenie przepływu powietrza jest utrwalone. Alergiczne tło astmy sprawia, że częścią leczenia bywa unikanie alergenów, o których piszemy przy lekach na alergię na receptę.

Po czym poznać POChP

POChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozwija się zwykle po wielu latach palenia papierosów lub długiej ekspozycji na pyły i dymy. Objawy narastają powoli: przewlekły kaszel z odkrztuszaniem, duszność początkowo przy wysiłku, a z czasem także w spoczynku. W przeciwieństwie do astmy zwężenie oskrzeli jest trwałe i tylko częściowo odwracalne. Chorują głównie osoby po czterdziestym, pięćdziesiątym roku życia. Więcej o lekach wziewnych piszemy przy lekach na POChP na receptę.

POChP przebiega z okresami stabilnymi i zaostrzeniami, w których duszność i kaszel gwałtownie się nasilają, często przy infekcji. Zaostrzenia są groźne i wymagają szybkiej reakcji. Podstawą spowolnienia choroby jest rzucenie palenia, ważniejsze niż jakikolwiek lek.

Tabela: POChP a astma

Dlaczego spirometria jest kluczowa

Objawy astmy i POChP na tyle się nakładają, że nie da się ich pewnie rozróżnić na podstawie samego wywiadu. Rozstrzyga spirometria, czyli badanie czynności płuc, które mierzy przepływ powietrza i jego odwracalność po leku rozszerzającym oskrzela. W astmie zwężenie w dużym stopniu się cofa, w POChP pozostaje utrwalone. Dlatego pierwsze rozpoznanie zawsze wymaga badania, a nie zgadywania. U części osób stwierdza się nakładanie cech obu chorób i wtedy leczenie dobiera się indywidualnie.

Poza lekami ważna jest rehabilitacja oddechowa i aktywność fizyczna dobrana do możliwości. Ćwiczenia oddechowe i trening poprawiają wydolność i zmniejszają duszność. Jeśli szukasz wsparcia w tym zakresie, pomoże fizjoterapeuta prowadzący rehabilitację oddechową, który dobierze ćwiczenia do Twojego stanu. W obu chorobach zalecane są też szczepienia przeciw grypie i pneumokokom.

Kiedy teleporada, a kiedy wizyta

Jeśli masz rozpoznaną astmę lub POChP po spirometrii i stosujesz stały inhalator, kolejną receptę najczęściej ponowisz przez teleporadę po pozytywnej kwalifikacji, jako receptę kontynuacyjną. Pierwsze rozpoznanie wymaga spirometrii, a nasilona duszność, zaostrzenie z gorączką czy sinica wymagają pilnej oceny. W takich sytuacjach potrzebna jest wizyta lub pogotowie, a za konsultację zwracamy pieniądze.

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić POChP od astmy?

POChP zaczyna się zwykle po czterdziestce, u osób palących, i daje trwałe, powoli narastające zwężenie oskrzeli. Astma częściej zaczyna się wcześniej, ma napadowy charakter i dobrze odpowiada na leczenie, a zwężenie jest w dużym stopniu odwracalne. Pewne rozróżnienie daje spirometria.

Czy można mieć jednocześnie astmę i POChP?

Tak. U części osób, zwłaszcza palących z astmą w wywiadzie, stwierdza się nakładanie cech obu chorób. Taki obraz wymaga indywidualnie dobranego leczenia, często łączącego elementy terapii astmy i POChP. O rozpoznaniu i schemacie decyduje lekarz na podstawie badań.

Czy POChP jest odwracalna?

Nie. Zwężenie oskrzeli w POChP jest utrwalone i tylko częściowo odwracalne, dlatego choroby nie da się cofnąć. Można jednak spowolnić jej postęp i złagodzić objawy. Najważniejsze jest rzucenie palenia, obok leczenia wziewnego, rehabilitacji oddechowej i szczepień.

Czy astmę i POChP leczy się tak samo?

Leczenie częściowo się pokrywa, bo w obu chorobach stosuje się leki wziewne rozszerzające oskrzela. Różnią się jednak akcenty: w astmie podstawą jest wziewny glikokortykosteroid, a w POChP długo działające leki rozszerzające oskrzela. Dlatego schemat dobiera się po rozpoznaniu i spirometrii.