Poradnik pacjenta
Napady paniki: jak rozpoznać atak lęku i jak sobie z nim radzić
Napad paniki to nagły, bardzo silny atak lęku z objawami z ciała: kołatanie serca, duszność, drżenie, zawroty głowy, uczucie duszenia się i utraty kontroli. Trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut, osiąga szczyt bardzo szybko i mija samoistnie. Sam napad, choć przerażający, nie jest groźny dla życia. Powtarzające się ataki oznaczają jednak zaburzenie lękowe, które wymaga leczenia: najczęściej psychoterapii i leków z grupy SSRI.
Pierwszy napad paniki często kończy się na izbie przyjęć, bo objawy przypominają zawał albo problem z oddychaniem. To zrozumiałe. Kiedy jednak badania nie wykazują choroby serca ani płuc, a ataki się powtarzają, mówimy o lęku napadowym, który dobrze reaguje na leczenie.
Jak rozpoznać napad paniki
Napad paniki pojawia się nagle, czasem bez wyraźnej przyczyny, i w ciągu kilku minut osiąga pełne nasilenie. Typowe objawy to przyspieszone bicie serca, duszność, ucisk w klatce, drżenie, poty, zawroty głowy, uczucie odrealnienia oraz silny strach, że dzieje się coś groźnego, że się zemdleje albo straci kontrolę. Ważne, że objawy te są skutkiem gwałtownej reakcji lękowej, a nie choroby narządu, i po kilkunastu minutach samoistnie ustępują.
| Objaw napadu paniki | Co się dzieje w organizmie | Co pomaga doraźnie |
|---|---|---|
| Kołatanie serca, ucisk w klatce | reakcja stresowa, wyrzut adrenaliny | spokojny, wolny oddech, rozluźnienie |
| Duszność, wrażenie duszenia | przyspieszony, płytki oddech | wydłużenie wydechu, oddech przeponą |
| Zawroty głowy, mrowienie | hiperwentylacja | zwolnienie tempa oddychania |
| Strach przed utratą kontroli | błędne koło lęku przed lękiem | przypomnienie, że napad minie sam |
Co robić w trakcie napadu
Najważniejsze jest spowolnienie oddechu, bo to hiperwentylacja napędza wiele objawów. Pomaga oddychanie przeponą z wydłużonym wydechem, skupienie uwagi na otoczeniu i przypomnienie sobie, że atak jest nieprzyjemny, ale niegroźny i za chwilę minie. Panika żywi się strachem przed samą paniką, więc odebranie jej dramatyzmu skraca napad. Kontrolowanego, spokojnego oddechu można się nauczyć na spokojnie, poza atakiem, także pod okiem specjalisty prowadzącego trening oddechowy i relaksacyjny, dzięki czemu łatwiej sięgnąć po tę technikę w kryzysie.
Kiedy to już zaburzenie wymagające leczenia
Pojedynczy napad paniki w sytuacji dużego stresu zdarza się wielu osobom i nie musi oznaczać choroby. O zaburzeniu lękowym mówimy, gdy ataki się powtarzają, pojawia się lęk przed kolejnym napadem i zaczynasz unikać miejsc czy sytuacji, w których wcześniej wystąpił. To już jest wskazanie do leczenia. Podstawą jest psychoterapia, a przy większym nasileniu lekarz dokłada leki z grupy SSRI, które zmniejszają częstość i siłę napadów. Doraźnie bywa stosowana hydroksyzyna, która nie uzależnia. Więcej o tym, co jest na receptę, piszemy przy lekach na nerwicę na receptę.
Dlaczego nie leczy się paniki benzodiazepinami z teleporady
Benzodiazepiny szybko przerywają napad, dlatego wiele osób chciałoby mieć je pod ręką. Problem w tym, że stosowane regularnie uzależniają i podtrzymują błędne koło lęku, zamiast go leczyć. Z tego powodu nie wystawiamy ich zdalnie. Skuteczne, trwałe leczenie lęku napadowego opiera się na psychoterapii i lekach przeciwdepresyjnych, a nie na doraźnym uspokajaniu. Jeśli napadowi towarzyszą myśli rezygnacyjne albo objawy budzą realny niepokój o zdrowie, zadzwoń pod 112 lub całodobowe Centrum Wsparcia 800 70 2222.
Najczęstsze pytania
Czy napad paniki jest groźny dla życia?
Sam napad paniki nie jest groźny dla życia, choć bywa bardzo przerażający i przypomina objawy zawału. To reakcja lękowa, która po kilkunastu minutach mija samoistnie. Jeśli jednak objawy pojawiają się pierwszy raz albo różnią się od typowego napadu, warto je zbadać, żeby wykluczyć przyczyny sercowe czy inne choroby.
Jak szybko przerwać napad paniki?
Najlepiej pomaga spowolnienie oddechu: oddychanie przeponą z wydłużonym wydechem, które przerywa hiperwentylację napędzającą objawy. Pomaga też skupienie uwagi na otoczeniu i przypomnienie sobie, że napad jest nieprzyjemny, ale niegroźny i za chwilę minie. Technik oddechowych najlepiej nauczyć się wcześniej, na spokojnie, żeby móc po nie sięgnąć w kryzysie.
Czy na napady paniki dostanę receptę online?
Jeśli masz już rozpoznane zaburzenie lękowe i kontynuujesz ustalone leczenie, kolejną receptę na ten sam lek z grupy SSRI można ponowić przez teleporadę. Pierwsze rozpoznanie, nasilenie napadów czy potrzeba zmiany leku wymagają wizyty u psychiatry. Benzodiazepin nie wystawiamy zdalnie ze względu na ryzyko uzależnienia.