Szampon na łojotokowe zapalenie skóry bez recepty i na receptę

Szampon na łojotokowe zapalenie skóry, który ma najlepsze dowody działania, to szampon z 2-procentowym ketokonazolem, dostępny w Polsce bez recepty za około 20 do 45 zł. Stosowany 2 razy w tygodniu przez 2 do 4 tygodni zmniejsza ryzyko, że objawy się utrzymają, o 31 procent wobec placebo. Gdy po miesiącu skóra głowy nadal swędzi i się łuszczy, potrzebny jest szampon na receptę: z cyklopiroksem albo ze sterydem klobetazolem, zwykle razem z ketokonazolem.

Jeśli zmieniasz kolejne szampony z drogerii, a ŁZS wraca co kilka tygodni, lekarz może podczas teleporady ocenić zdjęcia skóry głowy i wystawić receptę na lek na łojotokowe zapalenie skóry. Kwestionariusz wypełnisz bez konta, a kod e-recepty przychodzi SMS-em. Przy nietypowych zmianach, na przykład grubych srebrzystych blaszkach albo sączeniu, lekarz skieruje do dermatologa zamiast wystawiać receptę w ciemno.

Szampony na ŁZS bez recepty i na receptę w jednej tabeli

Na półce z napisem „łojotok” stoją obok siebie leki i kosmetyki, a na opakowaniu trudno je odróżnić. Lek ma numer pozwolenia i przebadaną skuteczność, kosmetyk albo wyrób medyczny tylko deklarację producenta. Poniżej zestawienie substancji, które naprawdę spotkasz w polskiej aptece.

Ceny pochodzą z porównywarek aptek i różnią się między aptekami. Szampony lecznicze w tym wskazaniu nie mają refundacji. Popularne szampony dermokosmetyczne z serii przeciw łojotokowi mieszczą się w kategorii kosmetyków i wyrobów medycznych: mogą pomagać przy łagodnych zmianach, ale nie mają badań porównywalnych z ketokonazolem.

Szampon z ketokonazolem, jak go stosować, żeby działał

Większość osób, które piszą, że ketokonazol „nie działa”, myje nim głowę jak zwykłym szamponem: nakłada i od razu spłukuje. Substancja potrzebuje czasu kontaktu ze skórą. Schemat z charakterystyki produktu i badań wygląda tak:

1. Zwilż włosy i wmasuj szampon w skórę głowy, nie w same włosy.
2. Zostaw pianę na 3 do 5 minut, dopiero potem spłucz.
3. Myj tak głowę 2 razy w tygodniu przez 2 do 4 tygodni. W pozostałe dni możesz używać łagodnego szamponu.
4. Po ustąpieniu zmian nie odstawiaj leku. Stosuj go raz w tygodniu albo raz na 2 tygodnie jako leczenie podtrzymujące.

Ten ostatni punkt ma największe znaczenie. W badaniu opublikowanym w British Journal of Dermatology w 1995 roku (Peter i Richarz-Barthauer) 575 osób z ŁZS skóry głowy myło głowę szamponem z ketokonazolem 2 razy w tygodniu i 88 procent uzyskało dobrą odpowiedź. Potem przez pół roku część osób stosowała szampon profilaktycznie, a część placebo. Przy placebo zmiany wróciły u 47 procent, przy szamponie raz na 2 tygodnie u 31 procent, a przy szamponie raz w tygodniu u 19 procent.

Butelka 100 ml przy takim schemacie wystarcza na kilka tygodni, więc roczny koszt leczenia podtrzymującego to zwykle kilkadziesiąt do stu kilkudziesięciu złotych. To mniej niż kupowanie co miesiąc nowego dermokosmetyku w nadziei, że ten zadziała.

Kiedy szampon bez recepty nie wystarczy

Szampon z ketokonazolem jest dobrym pierwszym krokiem, ale nie leczy wszystkiego. Receptę warto rozważyć, gdy:

• po 4 tygodniach prawidłowego stosowania ketokonazolu świąd i łuszczenie nadal są wyraźne,
• skóra głowy jest mocno zaczerwieniona, piecze i swędzi tak, że drapiesz ją w nocy,
• zmiany wracają po kilku tygodniach mimo szamponu raz w tygodniu,
• ŁZS obejmuje też twarz, brwi, okolice nosa albo za uszami, a tam szampon nie wystarcza,
• dermatolog rozpoznał u Ciebie ŁZS wcześniej i kończy Ci się przepisany lek.

Wtedy lekarz zwykle łączy dwa leki. Przeciwgrzybiczy szampon (ketokonazol albo cyklopiroks) ogranicza drożdżaki Malassezia, które napędzają ŁZS. Steryd, w szamponie z klobetazolem albo w płynie na skórę głowy, szybko gasi zapalenie. Według charakterystyki produktu szampon z klobetazolem nakłada się na suchą skórę głowy, zostawia na 15 minut i spłukuje, a leczenia nie prowadzi się dłużej niż 4 tygodnie. Formalnie jest zarejestrowany w łuszczycy skóry głowy, w ŁZS lekarz stosuje go krótko przy zaostrzeniu.

Po 1 do 2 tygodniach steryd się odstawia, a zostaje sam szampon przeciwgrzybiczy jako ochrona przed nawrotem. Takie połączenie działa szybciej niż każdy z leków osobno, a krótki czas stosowania sterydu chroni skórę przed ścieńczeniem.

Szampon na ŁZS czy na łuszczycę, czym to się różni

Na skórze głowy łojotokowe zapalenie skóry i łuszczyca bywają tak podobne, że dermatolodzy mówią o postaci pośredniej. Różnica ma znaczenie przy wyborze szamponu: ketokonazol pomaga w ŁZS, a w łuszczycy niewiele zmienia.

Jeśli masz też zmiany na łokciach, kolanach albo paznokciach, przeczytaj o lekach na łuszczycę na receptę. Przy swędzącej, suchej skórze w zgięciach łokci i kolan bardziej prawdopodobne jest atopowe zapalenie skóry, a różnice między tymi chorobami rozkładamy w poradniku grzybica, atopowe czy łuszczyca.

Przy nasilonym ŁZS włosy często wypadają mocniej niż zwykle, bo stan zapalny skóry głowy osłabia mieszki. Zwykle odrastają po wyciszeniu zapalenia. Jeśli jednak włosy przerzedzają się na czubku głowy i w zakolach od lat, przyczyną jest raczej łysienie androgenowe, o którym piszemy przy lekach na wypadanie włosów na receptę. Gdy zmiany są nietypowe albo nie reagują na leczenie, warto znaleźć dobrego dermatologa w swoim mieście i zrobić badanie skóry głowy na miejscu.

Jaki szampon na łojotokowe zapalenie skóry jest najlepszy?

Najlepiej przebadany jest szampon z 2-procentowym ketokonazolem, który w przeglądzie Cochrane z 2015 roku zmniejszał ryzyko utrzymania się objawów o 31 procent wobec placebo. Alternatywą jest cyklopiroks 1,5% na receptę. Przy silnym zapaleniu lekarz dodaje na krótko szampon z klobetazolem.

Czy szampon na łojotokowe zapalenie skóry jest na receptę?

Szampon z ketokonazolem 2% kupisz w Polsce bez recepty. Na receptę są szampon z cyklopiroksem 1,5% oraz szampon ze sterydem klobetazolem. Dermokosmetyki z pirytionianem cynku, piroktonolaminą czy klimbazolem są bez recepty, ale nie mają tak mocnych dowodów działania jak ketokonazol.

Jak często myć głowę szamponem z ketokonazolem?

Przy aktywnych zmianach 2 razy w tygodniu przez 2 do 4 tygodni, zostawiając pianę na 3 do 5 minut. Potem raz w tygodniu jako leczenie podtrzymujące. W badaniu z 1995 roku taki schemat ograniczył nawroty w ciągu pół roku do 19 procent, wobec 47 procent przy placebo.

Czy można codziennie używać szamponu na łojotokowe zapalenie skóry?

Szamponu z ketokonazolem nie trzeba używać codziennie, a częstsze mycie nie przyspiesza efektu i może przesuszać skórę. W pozostałe dni myj głowę łagodnym szamponem. Szampon z klobetazolem stosuje się według zaleceń lekarza, krótko i nie dłużej niż 4 tygodnie.

Co zrobić, gdy szampon z ketokonazolem nie pomaga?

Najpierw sprawdź, czy zostawiałeś pianę na 3 do 5 minut i myłeś głowę 2 razy w tygodniu przez co najmniej 4 tygodnie. Jeśli tak, a zmiany się utrzymują, potrzebny jest lek na receptę: steryd w szamponie lub płynie na krótko i ewentualnie cyklopiroks. Grube srebrzyste łuski mogą też oznaczać łuszczycę.