Mupirocyna maść na receptę czy bez recepty i ile kosztuje

Mupirocyna maść jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę i kosztuje zwykle około 33 do 48 zł za tubę 15 g, a mupirocyna do nosa w tubie 3 g od około 29 zł. Bez recepty nie kupisz ani mupirocyny, ani kwasu fusydowego. Z półki są tylko maści z neomycyną i bacytracyną oraz środki odkażające, które w wytycznych nie zastępują mupirocyny przy liszajcu czy zakażonej ranie.

Jeśli masz miodowe strupy przy ustach lub nosie, zakażone zadrapanie albo zaognione zmiany na skórze z atopowym zapaleniem, lekarz może podczas teleporady ocenić opis i zdjęcia i wystawić receptę na maść z mupirocyną lub kwasem fusydowym. Kwestionariusz wypełnisz bez konta, a kod e-recepty przychodzi SMS-em, więc maść odbierzesz w aptece jeszcze tego samego dnia. Przy gorączce, rozlewającym się zaczerwienieniu albo czyraku lekarz nie wystawi maści w ciemno, tylko skieruje na badanie.

Mupirocyna bez recepty i na receptę w jednej tabeli

W aptece obok siebie stoją antybiotyki, środki odkażające i maści ochronne, a na opakowaniu trudno je odróżnić. Tak wygląda to, co realnie możesz kupić przy bakteryjnym zakażeniu skóry.

Ceny pochodzą z porównywarek aptek i różnią się między aptekami. Maści z mupirocyną i kwasem fusydowym nie mają refundacji, więc płacisz pełną cenę, ale jedna tuba 15 g zwykle wystarcza na całe leczenie kilku zmian. Neomycyna należy do częstszych alergenów kontaktowych, więc przy długim smarowaniu skóry z AZS lub owrzodzeń bywa, że zamiast pomóc wywołuje wyprysk.

Mupirocyna czy kwas fusydowy, co wybrać

To pytanie zadaje sobie większość osób, które dostają receptę albo szukają maści z antybiotykiem. Krótka odpowiedź: przy liszajcu działają tak samo, a różnią się tym, kiedy warto którą zostawić w rezerwie.

Przegląd Cochrane z 2012 roku (Koning i wsp., 68 badań, ponad 5 500 chorych) pokazał, że maść z antybiotykiem ponad dwukrotnie zwiększa szansę wyleczenia liszajca wobec placebo (RR 2,24), a mupirocyna i kwas fusydowy nie różnią się skutecznością. Brytyjskie wytyczne NICE z 2020 roku zalecają przy miejscowym liszajcu najpierw kwas fusydowy, a mupirocynę wtedy, gdy podejrzewa się oporność na kwas fusydowy albo zakażenie MRSA. Chodzi o to, żeby mupirocyna, jedyny miejscowy antybiotyk używany też do usuwania gronkowca z nosa przed operacjami, jak najdłużej działała.

W praktyce lekarz wybiera tę maść, której nie stosowałeś w ostatnich miesiącach. Jeśli liszajec wrócił po leczeniu kwasem fusydowym, zwykle dostajesz mupirocynę i odwrotnie. Więcej o samym liszajcu, jak długo zaraża i kiedy potrzebne są tabletki, piszemy przy leczeniu liszajca zakaźnego.

Na co jest mupirocyna, a na co nie

Mupirocyna działa na gronkowca złocistego, także metycylinoopornego, i na paciorkowca ropotwórczego. Według charakterystyki produktu leczniczego stosuje się ją w pierwotnych i wtórnych bakteryjnych zakażeniach skóry wywołanych przez te bakterie. To zawęża listę sytuacji, w których naprawdę pomoże.

Przy rozdrapanych, sączących zmianach atopowych sama maść z antybiotykiem gasi tylko zakażenie, a zmiany wracają, dopóki nie wyciszysz zapalenia skóry. O tym, co wtedy przepisuje lekarz, piszemy przy lekach na atopowe zapalenie skóry na receptę. Gdy zakażenie jest głębsze, na przykład wokół rany pojawia się gorące, obrzęknięte zaczerwienienie, potrzebny jest antybiotyk w tabletkach na receptę, a maść nie wystarczy.

Częsta sytuacja to zaczerwieniony, bolesny wał paznokcia przy wrastającym paznokciu u stopy. Maść z antybiotykiem może przy łagodnym zakażeniu pomóc, ale nie usunie przyczyny. Jeśli zapalenie wraca co kilka tygodni, warto umówić się do podologa, który skoryguje wrastający paznokieć, zamiast co miesiąc kupować kolejną tubę.

Mupirocyna do nosa, kiedy się ją stosuje

Mupirocyna do nosa to osobny lek w innym podłożu, przeznaczony do przedsionka nosa. Nie należy wkładać do nosa maści na skórę. Najczęściej stosuje się ją u nosicieli gronkowca złocistego: przed planową operacją, przy nawracających czyrakach w rodzinie albo u pracowników ochrony zdrowia, u których wykryto MRSA.

Najmocniejsze dane pochodzą z badania opublikowanego w New England Journal of Medicine w 2010 roku (Bode i wsp.). U nosicieli gronkowca przed zabiegiem chirurgicznym mupirocyna do nosa przez 5 dni razem z myciem ciała chlorheksydyną zmniejszyła odsetek zakażeń gronkowcem złocistym z 7,7 do 3,4 procent. Dlatego niektóre szpitale wymagają takiego przygotowania przed endoprotezą czy operacją serca, a pacjent musi wcześniej wykupić lek na receptę.

Jak stosować maść z mupirocyną

1. Umyj zmianę wodą z mydłem albo przemyj środkiem odkażającym i delikatnie usuń luźne strupy.
2. Nałóż cienką warstwę maści na zmianę i jej brzeg 2 do 3 razy dziennie. Możesz przykryć opatrunkiem.
3. Stosuj przez 5 do 7 dni, najdłużej 10 dni, nawet jeśli zmiana wygląda lepiej po 2 dniach.
4. Po każdym smarowaniu umyj ręce i nie dziel się ręcznikiem z domownikami.
5. Jeśli po 5 do 7 dniach nie ma wyraźnej poprawy, wróć do lekarza. Potrzebny może być wymaz z posiewem albo antybiotyk doustny.

Nie przedłużaj leczenia na własną rękę i nie wracaj do tej samej tuby przy każdym zadrapaniu. Krótkie, powtarzane kuracje to najprostszy sposób, żeby gronkowiec stał się oporny na mupirocynę, a wtedy przestaje ona działać także wtedy, gdy będzie naprawdę potrzebna, na przykład przed operacją.

Czy mupirocyna jest bez recepty?

Nie. W Polsce wszystkie preparaty z mupirocyną, zarówno maść na skórę, jak i maść do nosa, są wydawane wyłącznie na receptę. Bez recepty kupisz maści z neomycyną i bacytracyną oraz środki odkażające, ale nie są one zamiennikiem mupirocyny w liszajcu ani przy zakażeniu MRSA.

Ile kosztuje mupirocyna?

Maść z mupirocyną 2% kosztuje zwykle około 33 do 48 zł za tubę 15 g. Mupirocyna do nosa w tubie 3 g kosztuje od około 29 zł, ale w części aptek wyraźnie więcej, więc warto porównać ceny. Leki te nie mają refundacji, a jedna tuba zwykle wystarcza na pełne leczenie.

Co jest lepsze, mupirocyna czy kwas fusydowy?

W liszajcu działają tak samo dobrze, co pokazał przegląd Cochrane z 2012 roku. Różnią się mechanizmem działania, więc gdy bakterie są oporne na jeden lek, drugi zwykle działa. Wytyczne NICE zalecają najpierw kwas fusydowy, a mupirocynę zostawiają na oporność i zakażenia MRSA.

Jak długo można stosować mupirocynę?

Według charakterystyki produktu leczniczego maść stosuje się 2 do 3 razy dziennie przez 5 do 10 dni. Przy liszajcu zwykle wystarcza 5 do 7 dni. Dłuższe stosowanie nie przyspiesza gojenia, a zwiększa ryzyko oporności bakterii i podrażnienia skóry.

Czy mupirocyna pomaga na trądzik?

Nie. Trądzik nie jest zakażeniem gronkowcowym skóry i mupirocyna nie ma takiego wskazania. W trądziku lekarz stosuje inne leki miejscowe, na przykład retinoidy, nadtlenek benzoilu albo antybiotyk miejscowy zarejestrowany w trądziku, zawsze w połączeniu, żeby ograniczyć oporność bakterii.